Een van de Estvelts die mij heel erg lang heeft beziggehouden is Gourt van Estvelt (±1498-1554) uit Eck, de vader van Joest van Estvelt. Over deze Gourt is niet veel bekend. Wel dat hij diverse landen in Eck en Wiel pachtte.
Vanaf 1536 duikt er in de pachtboeken van de heren van Culemborg een Gourt van Estvelt op. Hij pacht de tienden tot Eck waarvan de helft ene helft toebehoord aan de heren en de andere helft aan het kapittel van Sint Barbara. In het boek staat; Gourt van Essevelt heefft dit jaer gecoufft den Enghe voir XXXI sch facit – XLVI gulden.
Een andere notitie uit 1536 meldt dat Gourt van Essevelt den garst tijenden voer VI schild facit – IX gulden pacht
Weer een andere notitie uit het jaar 1540 meldt dat hij ook land pacht in de buurtschap van Wiel; Ghourt van Essevelt heeft in pachte eene weerdt die Heijnrick van Hatthem ende Geelis Thonisz lest in huere gehadt hebben dair voer hijnu jaerlicx gheven sall IX een jaer lanck gheduerende alle jaer VIII goude schildt Ende die jaere zijn ingegaen petri ad Cathedram Anno XXXVII Allet nae vermoegen dess pachtsbrieffs daer aff zijnde ende dit is Goert van Essevelts IIIde jaer van IXen factit – XII gulden
En zo zijn er elk jaar weer diverse noteringen. Maar de notitie die ik het leukst vind om te vermelden is de volgende;
Den maerschalck Merten van Rossum gebruijckt
den veerwech tot Wiel ter tijt toe datmen
mit Wouter Jansz erve, gescheiden is des
jaers voer drie goude gulden dan hij en heeft
daer geen jaren aen dus hier _____ IIII IIII S
Goert van Essevelt heeft in pachten een weert
een tijt van negen jaer voer thien goude gulden
oir gelegen ins buerschap van Wiel hier voer
zijn VC IXE jaer de some van ______ XIIII
Deze Marten van Rossum (1490-1555), maar een paar jaar ouder dan Gourt, was maarschalk onder Hertog Karel en voor Gelre een echte vrijheidsstrijder! Buiten Gelre werd hij zeer gevreesd voor de nietsontziende manier waarop hij oorlog voerde. Gedurende dertig jaar diende hij de belangen van de Gelderse hertogen in hun strijd om de onafhankelijkheid van Gelre veilig te stellen tegen de Spaanse keizer Karel V.
Marten pachtte de veerweg tijdelijk; er was geen vaste termijn afgesproken. Uiteindelijk gebruikt hij het zo’n 5 jaar lang. Daarna gaat de pacht weer terug naar de erven van Wouter Jansz, de originele pachter. Marten van Rossum was tevens eigenaar van het Duivelshuis in Arnhem, kasteel het Oude Loo in Apeldoorn en kasteel Cannenburgh in Vaassen. Dat Gourt en Marten in het gehucht Wiel ‘buren’ waren hoeft natuurlijk niet te betekenen dat zij elkaar kenden.
Gourt staat verder jaarlijks genoemd en pacht verschillende landen. Tot 1554, want dan staat bij dezelfde uitterweerdt in Wiel de notitie: Goert van Essevelts erven hebben gebruijckt een weerdt die vurschr Goert in huijren hadt und vurschr buerschap gelegen voer thien goud gulden hier voer VIII AX jaer – XIIII gulden. Gourt moet dus voor 1554 overleden zijn.
